İyi Bir Yaşam, Sağlıklı Doğumla Başlar

İyi Bir Yaşam, Sağlıklı Doğumla Başlar

GEBELİKTE TARAMA TESTLERİ

Gebelik süresince gerek anne sağlığı gerekse fetüs sağlığı açısından yapılması gereken birtakım testler vardır. Bunlar gebeliğin farklı dönemlerinde yapılmaktadır. Bu nedenle gebelik süresince düzenli takip önemlidir.

Tarama testleri gebe kadında ki ve bebekteki bir problemi ortaya çıkarmak için yapılmakta olup risk belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Kesin tanı için riskli grupta daha ileri tetkikler gerekmektedir.

ANNE İLE İLGİLİ TARAMA TESTLERİ

İlk muayene de anne ve babanın kan grubu istenir. Eğer anne Rh(-) Baba Rh (+) ise kan uyuşmazlığı söz konusudur. Bu olay ilk gebelikte sorun oluşturmaz ancak daha sonra ki gebelikte sorun yaşanmaması için gebelik süresince bir kanama oluşursa daha sonraki gebeliklerde bebeği koruma amacıyla annede kan grubu Rh(+) olacak bir bebeğe karşı oluşacak antikorları önlemek amacıyla koruyucu bir iğne yapılmaktadır. (Anti D immün gamma globulin) Gebelik sorunsuz olarak sonlanırsa doğumu takiben bebeğin kan grubuna bakılır. Sonuç Rh (-) ise herhangi bir işlem yapılmaz ancak Rh (+) ise daha sonraki gebeliklerde sorun yaşanmaması için ilk 72 saat içinde anneye anti D immün gamma globulin iğnesi yapılır. Bazı kliniklerde Rh uyuşmazlığı olan gebelere 28.nci gebelik hastasında bu iğne yapılmaktadır.

 ŞEKER TARAMASI

Gebelik daha önce şeker hastalığı olmayan gebelerde şeker hastalığının ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir. Bu olay önlem alınmadığı takdirde bebeğin aşırı kilo almasına bu nedenle zor doğumlara , anne karnında bebek ölümlerine yol açabilmektedir.

Son zamanlarda medyada şeker yükleme testinin anneye ve bebeğe zarar verdiği şeklinde yapılan spekülasyonların gerçekle ilgisi olmayıp tarama testleri tüm dünyada rutin olarak yapılmaktadır.

Şeker yükleme testi iki aşamalıdır. 24- 28.ci gebelik haftaları arasında anneye 50 gr. Glukoz ihtiva eden bir bardak sıvı içirilir. 1 saat sonra bakılan kan şekeri 140 mg/dl ve altında ise sonuç normal kabul edilir. Bu değerin üzerinde gelen sonuçlarda 100 mg OGTT testi uygulanır. 1. – 2. – 3. Saat kan şeker değerleri ölçülür. Bu testle gebeliğin neden olduğu şeker tanısı konursa öncelikle diyet uygulanır, gerekirse insülin tedavisine başlanır.

ENFEKSİYON HASTALARI TARAMALARI

Gebelik sırasında geçirilen bazı enfeksiyonlar fetusda anomalilere sebep olabilmektedir. Bu enfeksiyonlar TORCH başlığı altında toplanmaktadır.

T: Toxoplasm

O: Other (Diğer): HBsAg, Sifiliz, HCV, HIV, Parvovirüs B19, Varicella Zoster Virüs

R: Rubella

C: CMV

H: Herpes

Bu hastalıkların taramasında ABD’de gebelik öncesi ilk vizitte HBsAg, Rubella, IgG, Sifiliz taraması yapılmakta, bağışıklığı olmayanlarda aşılanma öngörülmektedir.

İngiltere’de ise gebelik sırasında CMW taraması yapılmaktadır.

Ülkemizde önerilen HBsAg ve Rubella taramasıdır. (Rubella gebelik öncesi taramasıdır.)

ULTRASONOGRAFİ 

Yüksek frekanstaki ses dalgalarının her dokuda farklı yansıması ile incelenen organ, fetüs ekrandan görünebilmektedir. Ses dalgalarının anne ve fetüs üzerinde hiçbir yan etkisi yoktur.

Ultrasonografi, fetusun gelişimini, anomilleri çocuğun suyu ve eşi (plesanta) ile ilgili problemleri, çoğul gebelikleri tespit amacıyla gebe takibinin önemli bir parçası haline gelmiştir. Ultrasonografi ile bebekteki kusurların tespit olasılığı doktorun tecrübesine, gebelik haftasına ve kullanılan ultrason cihazının teknik özelliklerine bağlıdır. Aşırı kilolu hastalarda tanıda güçlükler oluşabilir. Bu nedenle kesin tanı oranları %30 ile %85 arasında değişebilmektedir. Bu nedenle hastaya hiçbir zaman gebelikle ilgili bir problem yok şeklinde yorum yapılmamalıdır.

Ultrasonografi gebelik boyunca 1. Trimester, 2.trimester ve 3. Trimester olmak üzere en az 3 defa yapılması önerilir.

Ultrasonografi normalde karın üzerinden yapılmaktadır. Ancak gebeliğin erken döneminde (5 ve 12 haftalar arası) vajinal yoldan yapılması gerekebilmektedir. Bunun gebelik açısından bir riski bulunmamaktadır.

Gebeliğin 20-22 haftalarında bebekte anomali taraması açısından ikinci düzey ultrasonografi yapılıp perinatoloji alanında çalışan kadın doğum uzmanlarınca değerlendirilmelidir.

Fetal Kromozom Anomalilerinin Taranması Genetik hastalığı olan bebeklerin annelerinde bazı kan değerlerinin değiştiği saptanmıştır. Normal insanda kromozom sayısı 46’dır. Down sendromunda 21.kromozomdan 1 tane fazla olup kromozom sayısı 47’dir. Down sendromu hayatla bağdaşık olup canlı doğumlarda en sık rastlanan kromozom bozukluğudur. Anne yaşı arttıkça görülme sıklığı artar. 45 yaşında görülme sıklığı 1/30dur. Baba yaşı ile ilgisi çok düşük olup tartışmalıdır.

Down sendromlu çocuklarda değişik derecelerde zeka geriliği, kalp hastalığı gibi ciddi sağlık sorunları vardır.

Tarama testleri ile elde edilen sonuçlar risk belirler yani kesin değildir. Riskli kabul edilen vakalarda ileri tetkik önerilir. Bu tetkikler invaziv olup riskleri mevcuttur.

İKİLİ TARAMA TESTİ

Down sendromu taraması için gebeliğin 11- 13.üncü haftaları arasında yapılır. Özel bir bilgisayar programına anne yaşı, kilosu, ultrasonografi ile ölçülen gebelik haftası (CRL: baş popo mesafesi) Fetüsün ense kalınlığı bilgilerine ilave olarak anne kanında BHCG Ve PAPP-A değerleri girilip risk saptanır. Bu ölçümlerde ense kalınlığı önemli olup 3 mm üzerindeki değerlerde risk artmaktadır. Bu testle down sendromlu bebeklerin yaklaşık %90 ı tespit edilebilmektedir. Tarama testi sonucunda riskin düşük gelmesi örneğin; 1/5000 bebeğin hasta olmadığını garanti etmez, sadece risk düşük olduğu için ileri tetkik önerilmez. İkili tarama sonucu riskli gelen vakalara önerilen ileri tetkik, çocuğun eşinden parça alınarak genetik araştırma yapılmasıdır (CVS). Ancak bu işlem sonucu annenin düşük yapma riski 1/100 civarındadır (bebek normal olsa bile).

İkili tarama testi sonuçları ikinci trimestler’de yapılan 3’ lü 4 ‘lü tarama testine göre daha başarılıdır ancak bu test ile nöral tüp defektleri saptanamamaktadır.

3 LÜ -  4 LÜ TARAMA TESTLER 

Gebeliğin 16 - 18 ‘ci haftaları arasında yapılmaktadır. Bu dönemde anne ile ilgili boy, yaş, kilo ölçümleri son adet tarihi, anne kanında estriol, HCG, AFP hormonlarının ölçümü ( Dörtlü taramada ilave olarak inhibin A hormonuna bakılır; risk belirleme oranı 3 lü taramaya göre daha yüksektir.) Ultrasonografi ile fetüsün BPD (Biparieatal kafa Çapı ) ölçülerek gebelik haftası bilgileri kombine edilerek risk belirlenir.

Bu tarama sonucu riskli gelen vakalara Aminosentez (AS) ( anne karnından bebeğin sıvısından bir miktar alınarak genetik araştırma yapılması) AS sonucu %99 oranında kesin tanı konulur. Ancak animosentezin de bir takım riskleri vardır. Bunlar: 1/200 oranında gebeleğin düşükle sonuçlanması, enfeksiyon, kanama, su sızıntısı şeklinde olabilir. Aminosentez ile her hastalığın tanısı konulmaz, yapısal bozukluklarla ilgili bilgi vermez.

NIFT TARAMA TESTİ ( Noninvaziv prenatal tarama)

Gebeliğin 10. Haftasından itibaren anne karnında çocuğa ait olan hücrelerin DNA sı incelenerek %99 oranında doğrulukla 21 Trizomi (down ) 18 Trizomi (turner) 13 Trizomi (edwards) sendromu için risk belirler.

Risk belirlenen hastalarda gebelikle ilgili bir işlem yapmadan önce CVS veya AS ile hastalığın teyit edilmesi gerekmektedir.

Kesin tanı konulan vakalarda gebeliğin sonlandırılması önerilmektedir. Ancak Down Sendromlu yaşamla bağdaşır bir hastalık olduğunda gebeliğin sonlandırılması tartışmalı bir konudur. Bu konu tarama testi yapılmadan önce aile ile konu konuşulup hastalık tespit edilse bile gebeliğin devamını düşünen ailelere test önerilmeyebilir.

Sorunsuz bir gebelik süreci ve sağlıklı gebelikler dileriz.

YUKARI